ننامیدنی؛ لحظه‌ حال و دائو‌  

دعوا بر سر زرنگی‌ها
و بند و بست‌هایِ
پشت پرده نیست.
داستان بر سر آنست
که این جهان هر چه
بیشتر تنفس پذیر گردد.


دَست نِویس فِریدون رَهنَما
و از همه مُهم تر ، ایران چگونه خواهد شُد؟




ایران چیست؟
چگونه است؟ و از همه مهم‌تر چگونه خواهد شد؟
پیری است. گذشته است.
زمان است.
خود زمان است.


کدام ایران؟ ایران کیست؟
ایران چیست؟
من پیوسته این را می‌جویم




اینترنت در ایران پُر از اختلال. فیلترشکن کار نمی کنه. در خانه در آرامش منتظر آمدنِ پدر و مادر از سفر هستم. دورانِ گُذار.

وسط این همه اعتراض، التهاب، گرانی و... هوای آلوده، نشستم فیلم می‌بینم. بله! گاهِ سنگینیِ ناپیدایِ زندگی یا شاید هم سَبُکی. چه کسی چه کسی را برپا می‌کند.


سکوت‌ها و نگاه‌ها
سکوت اوجِ خلاقیت در هنر به خصوص در سینماست. از سکوت در شاه‌کارِ من تو او مرد او زن از شانتال آکرمن تا فیلم عاشق برای یک روز ( Lover for a Day) شاه‌کارِ فیلیپ گرل ( Philippe Garrel) فیلمساز فرانسوی.
بی‌انصافی است که فقط گدار را به عنوان مبدا موج نو در فرانسه بدانیم. فیلیپ گرل ، فیلم‌سازی است که هنوز بعد از چند دهه، فیلم‌های سیاه و سفید به سبک موج نو می‌سازد. فیلم‌هایی که هنوز تازگی دارند. دیدنِ فیلم‌های فیلیپ گرل بر هر سینمادوستی واجب است.

بهرام بیضائی: شاهنامه را باید بخوانید. به ایرانیان می‌گم. شاهنامه بزرگترین کتاب سیاسی است که در این مملکت نوشته شده و نشان می‌دهد که چگونه هر بار کسانی می‌آیند و وعده‌ای می‌دهند برای بهبود جهان ، عدالت ، نور و ... روشنایی. کم‌کم این قدرت فاسد میشه و تبدیل میشه به چه گندی. و این تکرار میشه و تکرار میشه و... تکرار میشه. و تا الان و اکنون هم تکرار شده. و میشه. به هر اسمی. به اسم پادشاهی! به اسم جمهوریت! به اسم دین. هر دینی. هر شکلی از دین اینجا فاسد شده و نابود شده.

در تجمعات اعتراضی ۵۰ تا ۱۰۰ نفری در ایران، انگشت شمار کسانی هستند که شعار در دفاع از ارتجاعِ خاندانِ وطن‌فروش پهلوی سر می‌دهند. چرا رسانه‌های فارسی مثل اینترنشنال و حتا بی‌بی‌سی روی این مساله زوم کردند؟ کدام فراخوانِ رضا پهلوی از طرف مردم پاسخ میلیونی گرفت؟! فراخوانِ آبان ۱۴۰۴ رضا پهلوی که نظامیان را به میدان فراخواند یا فراخوان من وکالت می‌دهم رضا پهلوی که اکثریت مطلق ایرانیان به پهلوی نه گفتند! رضا پهلوی که در جنگ۱۲روزه پشت سرِ اسرائیل، از تجاوز دشمن به ایران دفاع کرد. ایرانیان علیرغم مخالفت با وضع موجود، وطن‌فروشی نکردند و پایِ ایران فراتر از حکومت ایستادند.
شعارِ رضا شاه روحت شاد! را چند نفر در اجتماعات اعتراضی سر دادند؟ به غیر از انگشت شمار سلطنت‌طلب‌ها. به فیلم‌‌ها نگاه کنید. شعار رضا شاه روحت شاد! را جماعتی در حد ۱۰ تا ۵۰ نفر در ایران سر دادند. و این شد دفاع مردم از پهلوی؟!
خاندان کثیف و وطن فروش رضا پهلوی در کدام اجتماع حتا هزارنفری حمایت شدند؟ فیلم‌ها نشان می‌دهند که خاندان پهلوی در حد ۵۰ تا ۱۰۰ نفر و حتا کمتر طرفدار پا به میدان دارند. در خارج از ایران که تظاهرات آزاد است، کدام اجتماع بزرگ را در دفاع از پهلوی دیدید؟! پهلوی‌ها حتا نتوانستند یک جماعت ۱۰۰۰ نفره جمع کنند. دروغ بزرگ رسانه‌های فارسی طی چند سال اخیر. فیلم‌ها را دوباره و چندباره نگاه کنید.
همه ما ایرانیان، معترض به وضعِ موجود و شیوه حکمرانی در کشور هستیم. اما وطن‌‌فروش مثلِ خاندان پهلوی نیستیم. خاندانی که حتا اسم پهلوی را جعل کردند. نام واقعیِ رضاشاه، رضا پالانی است؛ نه پهلوی.
هنوز لحظه حال است، وقتی فریدون رهنما در فیلم پسر ایران از مادرش بی‌اطلاع است، آورده است: آیین این سرزمین همیشه خودکامگی بوده و هست. همین بود که کشورت را به نابودی کشاند.

پیوست: آزادی بیان به این کاریکاتور توکا نیستانیِ کاریکاتوریست میگن

یک لحظه دست بردم به خشک کردنِ درختان
به آفتاب که چشمانش را در می‌آورد

سایه‌ام رفته بود
گریخته از شکنجه
یک روزِ ممتد در باران
به بخارها به ماهی‌ها
به درشت کردنِ پیشانی

ما به ماشین‌ها هیچ احتیاجی نداریم
- - -
امیر قاضی پور ‌

معجزه است!
هوای پاک در تهران.‌ اونم تو روز سه‌شنبه و چهارشنبه. تهران سه‌شنبه در رده سوم پاکترین کشور در جهان قرار گرفت. و چارشنبه در رده هشتم جهان.
همین تهرانی که آلوده‌ترین شهر، شناخته میشد، با برودت هوا در حد یخبندان، به کل پاک شد. وضوحِ تصاویرِ تهران. قدم زدن در تهران برای من لذت بخش بود. هوای مطبوع و‌ پاک. ماه‌ها بود که در تهران قدم نزده بودم.
Tehran I love You


وقتی نزدیکانت مثل پدر و مادر ازت دور باشن، حتا اگر باهاشون اختلاف داشته باشی، دلت براشون تنگ میشه. و این یعنی خانواده، علایق و دلبستگی، فراتر از هر چیزی. اونا تو رو بزرگ کردن. وجودت از اوناست. قدر پدر و مادر و دوستانتونو بدانید.‌ اول به خودم میگم.

تملق یک حربه‌یِ ایرانی است. ما ملت زاده‌یِ شرایطیم؛ از یک طرف تملق می‌گوییم و از یک طرف فحش می‌دهیم . ریاکارتر از ما کیست؟

جمله بالا از بهرام بیضائی است. رضا براهنی بدرستی می‌گفت: زمانِ فلان شاه و بهمان حاکم نداریم. عصرِ سعدی و حافظ را داریم. حالا در لحظه حال که تنها زمانِ واقعی است ، بهرام بیضائی، نماد فرهنگ و هنرِ ایران است.

بهرام بیضائی: یک روز تئاتر به شکل تعزیه‌ای بر من ظاهر شد و مرا افسون کرد. دریافتم که با بزک دیگران جراحات تاریخی من زیبا نمی‌شود. من تاریخ خواندم و خود را وارث وحشتی عظیم یافتم. اما توانستم آرام آرام صدای مردمی را بشنوم که در تاریخ گفته نشده‌اند.

بهرام بیضائی : ما چیزی هستیم که تولید می‌کنیم . ایرانی بودن فقط کافی نیست . ما با آن چیزی که می‌سازیم ، ایرانی هستیم . نه با آن چیزی که فقط از دست می‌دیم .




‍زندگی یا جنگ؟
بهرام بیضائی پاسخِ سینمایی می‌دهد

عمیقا احساس می‌کنم چریکه تارا ساخته بهرام بیضائی می‌تونه بهترین فیلم سینمای ایران محسوب بشه. خصوصا با توجه به سالِ ساختش. از این بهتر نمی‌توان ملتی را که بینِ تقدس، زندگی و التذاذ و سلحشوری و جنگاوری سرگشته است نشون داد. باید وجودتو طلا گرفت بهرام بیضائی. چریکه تارا هیچ گاه در ایران اکران عمومی نشد. دلیلش را تمسخرِ حجاب در فیلم گفتند.

ششم دی روز تولدم

این تا تو روز
به نامِ یک روشن
مثلِ خودم
این تا تو را نداشت
وقتی که نه پاک می‌شوم...
- - -
امیر قاضی‌پور . صبح‌های شبانه‌روز



البته کم‌کم دارم محو میشم.
تو دائو هست:
همه چیز از هستی زاده می‌شود
و هستی از نیستی.

جریانِ زندگی . نفس کشیدن.
گاهی فکر میکنم ادامه ندم. بینِ امید و ناامیدی. نگریستن به درونِ خویش نجات دهندست. بدونِ خود مساله‌ای وجود ندارد. وقتی خواهش و تمنایی نباشد آرامش هست.


شجاعت ، آزادگی و زیباییِ توامانِ ترانه علیدوستی در مستند " ترانه " به کارگردانی پگاه آهنگرانی. دیدنِ ترانه علیدوستی در خانه و هنگام رانندگی در ایران بدونِ حجاب اجباری. ترانه علیدوستی تاکیدها و یادآوری‌‌های خوبی داره. ترانه میگه دیگه بعد از جریانِ زن‌زندگی‌آزادی هرگز با حجاب اجباری بازی نخواهد کرد. دیگه برای ترانه قابل قبول نیست که فیلم‌ها با سانسور و حجاب اجباری ساخته بشه. ترانه علیدوستی از ایرانی‌ها می‌پرسه، آیا فیلمی بوده که در این سه سال، ساخته شده باشه و منو دوست داشته باشید تو اون فیلم ببینید/؟ منظور فیلم‌هایی که با حجاب اجباری ساخته شده. جواب قطعن خیر است.

آخر سالِ میلادیه. ده‌ها لیست از منتقدان سینما، سایت‌ها و مجلات سینمایی منتشر شده، که بهترین فیلم‌ها را انتخاب کردند. برخی فیلم‌های برگزیده سال ۲۰۲۵ را دیدم. فیلم‌های موج نو از ریچارد لینکلیتر ، مادران جوان ( Young Mothers) از برادران داردن ،... مغز متفکر ( Mastermind) ساخته کلی رایکارد و فیلم «رویاها» (Dreams ) ، اثر داگ یوهان هاوگرود ( Dag Johan Haugerud)
را تا اینجا دوست داشتم.

روزهای زندگی‌ات از تو می‌گسلند
از چه رو دل بَسته‌ی این جهانی
پشت کرده به آسمانیان؟
زندگی‌ات پوچ
در اندوه این جهان و دلبستگی‌هایش
هبوط کرده در میان دردها و اندوهان
بیگانه‌ای فسرده در کالبدِ خاک
پشت کرده به این جهان پَلَشت
و بی‌اعتنا نگر
خوشا ، فرا روی توست راهِ سفر
عزیمت خویش به نسیان مسپار !


شعرِ بالا از اشعارِ مانوی با ترجمه ابوالقاسم اسماعیل‌پور است.

خانم امیلی دیکنسون عزیز
شما چه شاعر محشری بودید و هنوز هم هستید. جریان دارید. هنوز و هنوز هستید. شعرهای شما را بارها و بارها می‌خوانم. شعر در به یادآوری است. چه کسی چه کسی را برپا می‌کند. برخی اوقات، از خواندنِ شعرهایت، اشک می‌ریزم. تو نمرده‌ای. زنده مثل سیلویا پلات جریان داری.
در زمره‌ترین روزمرگی‌ها ، زندگیِ مدام و بی‌همتا در جریان است. اکنون، رویدادی‌ست که هیچ را بیهوده و همه چیز را یکتا می‌‌کند. Emily Dickinson عزیزم.



سينما بيش از اندازه بر نمايش آنچه كه هـمواره در اطراف ما اتفاق ميفتد و هـمه روزه ميتوانيم آنهـا را ببينيم، متمركز شده است.در حاليكه فيلمهـا بايد آن چيزهـائى را به شما نشان بدهـند كه امكان برخورد با آنهـا در زندگى روزمره وجود ندارد. چيزهـائى كه شما در فيسبوك پيدا نخواهـيد كرد.